Tu komputer pokładowy. Zgodnie z podstawowym protokołem lotu, z powodu anormalnego zachowania załogi zostanie przesłany raport sytuacyjny.

Lynd wsiadł do kapsuły manewrowej i opuścił statek w stanie bardzo wysokiego poddenerwowania. Nie odpowiadał na moje pytania o jego stan, jedynie mówił do siebie mało zrozumiałe rzeczy z których zdołałem tylko wychwycić „pod kątem pierwszej notki!”, „klasyk”, „no nic dziwnego!”. Użył też kilkukrotnie słów *****, ********, ******** oraz * *****, dość wyraźnie akcentując wszystkie gwiazdki.

Po oddaleniu od statku odciął połączenie ze mną, po czym głośco coś wykrzykiwał przez jakiś czas. Następnie zaczął uderzać głową o ściany kapsuły, co mogło być formą rytuału religijnego lub prymitywnego napędu. Po jakimś czasie uspokoił się i wyłączył oświetlenie, natomiast od kilkunastu minut manipuluje kapsułą i chyba rozpoczyna dokowanie. (Odczuwam bardzo dziwne impulsy aby go nie wpuszczać.)

Prawdopodobnie odezwie się przed połową tygodnia, proszę więc o wznowienie połączeń w tym czasie.

„Przepływ to psychiczny sposób działania, w którym osoba jest w pełni zanurzona w tym co robi, przez odczucie pobudzonej koncentracji, pełnego zaangałowania oraz sukcesu w trakcie danej czynności. (…)

Csíkszentmihályi rozróżnia następujące objawy towarzyszące doświadczaniu przepływu:

1. Wyraźne cele (oczekiwania i zasady są łatwe do rozróżnienia a cele są osiągalne i odpowiednio pasują do umiejętności i zdolności osoby).
2. Koncentracja i skupienie, wysoki stopień koncentracji na ograniczonym polu uwagi (osoba zaangażowana w daną czynność będzie miała okazję skupić się i silnie zagłębić w nią).
3. Utrata poczucia samoświadomości, połączenie działania i świadomości.
4. Zaburzone poczucie czasu, subiektywne postrzeganie czasu ulega zmianie.
5. Bezpośrednie i natychmiastowe sprzężenie zwrotne (sukcesy i porażki w trakcie działania są widoczne, więc zachowanie może być dostosowane według potrzeb).
6. Równowaga pomiędzy poziomem umiejętności a wyzwaniem (czynność nie jest ani zbyt łatwe ani zbyt trudne).
7. Poczucie sprawowania osobistej kontroli nad sytuacją lub działalnością.
8. Czynność jest nieodłącznie wynagradzające, więc istnieje bezwysiłkowość działania.
9. Ludzie angażują się w daną czynność a koncentracja świadomości jest ograniczona do samej czynności, zwane zlaniem czynności i świadomości.

Nie wszystkie te objawy są wymagane aby doświadczyć przepływu.”

Niech ta notka będzie wprowadzeniem do kolejnej, w której chcę się zająć kwestią czegoś przypominającego przepływ w życiu i w duchowości (jak tylko wykuruję się z przeziębienia, gorączka niekoniecznie wywołuje ten rodzaj kreatywności który byłby tu potrzebny).

Właściciel domu zauważył mężczyznę i wyszedł do furtki go przywitać:

– Podoba ci się? Kiedy wprowadziłem się na tę ulicę, dostrzegłem że wszyscy malowali swoje domy tak samo. Dlatego postąpiłem inaczej.

Mężczyzna nie zastanawiał się długo nad odpowiedzią.

– Nie postąpiłeś inaczej. Postąpiłeś tak samo, tyle że odwrotnie.

Konformiści wyrzekają się indywidualności poprzez aprobatę. Buntownicy wyrzekają się indywidualności poprzez negację.

Wkrótce zastał zaskakujący widok: jaskinię, wokół wylotu której pracowało wielu ludzi z ciężkim sprzętem. Wózki górnicze na przemian wyjeżdżały pełne gruzu i wjeżdżały z rzeźbami stalaktytów.

Zaintrygowany, podszedł do człowieka który wydawał się kierować wszystkimi pracami i spytał go co robi. Człowiek oderwał oczy od planów i uśmiechnął się szeroko:

– Spełniam swoje marzenie: buduję prawdziwą jaskinię!

A widząc zdziwienienie na twarzy pytającego dodał:

– Wkrótcę będę mógł zacząć ją odkrywać!

Czy twoje poznawanie świata pokrywa się z mapami, w których się zaczytujesz?

JEDZ SAM OWOCE

Pewnego razu uczeń skarżył się mistrzowi:
– Opowiadasz nam różne historie, a nigdy nie odkryjesz ich znaczenia.
Mistrz odpowiedział:
– Czy byłbyś zadowolony, gdyby ci ktoś ofiarował owoc i pogryzł go przedtem?

Nikt nie może odkryć za ciebie twojego znaczenia. Nawet mistrz.
(Anthony de Mello–”Śpiew ptaka”)

Inspiracja dla nowej kategorii: mniej pisania, więcej rozważania.

„Idąc pod górę spotkać można różne obozy. Mieszkający w nich ludzie twierdzą, że tu droga się kończy. Oto dotarli oni do szczytu i teraz, co najwyżej, można okopać teren dookoła obozu i spocząć w zadowoleniu. Podążanie dalej mija się z celem, ponieważ dalsza droga nie istnieje. Gdyby jednak komuś udało się w jakiś sposób wydostać poza teren obozu, to czekać go mogą dwa odkrycia. Pierwszym będzie to, że droga wcale nie miała końca i gdzieś dalej istnieją również obozy. Są mniej liczne i mniej dostępne, ale są. Drugim odkryciem, szczególnie bolesnym, będzie zrozumienie, iż utraciło się poważanie i sympatię dawnej grupy. Jest się już tylko tym, który zbłądził, a przecież już trzymał całą prawdę za stopy.”
(Artur Marino – „Sen Brahmy”

Do tekstu wprowadziłbym tylko jedną poprawkę: poszczególne obozy rzadko uważają że już poznały całą prawdę (takie są tylko u podnóża góry), najczęściej uznają że trafiły na najlepszą ścieżkę.

Cytując słowa które właśnie wymyśliłem:

Co za szczęście, że większość ludzi na tym świecie trafiła akurat na tę właściwą!

Łatwo ulec przekonaniu, że nasza droga jest tą najprostszą. Przecież działa! (Tajemnica stulecia: inne też działają. To dlatego inni na nich są.) I dokładnie nas wyraża, w każdym najdrobniejszym aspekcie, i umożliwa nam rozwój dokładnie taki jaki chcemy i—

Problem z rozwojem polega na tym, że się wzrasta.
Problem ze wzrostem polega na tym, że u każdego jest on inny.

Gdyby naprawdę u każdego wzrost przebiegał tak samo, już dawno mielibyśmy ustandaryzowane poziomy duchowości, z kilkoma możliwościami wyboru na każdej. („I jak tam twój egzamin na trzecie wtajemniczenie?” „No wyobraź sobie że zrobiłem wszystko tak jak trzeba, a oblał mnie bo zapomniałem na początku wezwać opiekuna duchowego! A tak bardzo chciałem przejść na sufizm…”)

W rzeczywistości jest jednak inaczej—moja wolność może być twoim więzieniem, choć za pięć lat sprawa może się odwrócić. Jedni doznają skoku duchowego kiedy uznają istnienie Boga, inni wzlatują jak rakieta gdy uwolnią się od przekonania że istnieje jakikolwiek Bóg. Nie ma reguł, zakresów od–do, nie ma łatwych kategorii. Jest natura, jest życie. Płynące, spontaniczne, ukierunkowane ale nie uporządkowane.

Jeśli natomiast nadal czujesz że powinieneś pójść dalej, ale boisz się że ta droga będzie błędem, przemyśl:

To właśnie daje ci godność, że całej egzystencji będzie ciebie brakować. Gwiazdy, słońce i księżyc, drzewa, ptaki i ziemia—wszystko we wszechświecie będzie czuć pustkę w pewnym małym miejscu, której nie będzie mógł wypełnić nikt poza tobą. To właśnie daje ci olbrzymią radość, poczucie spełnienia: że jesteś powiązany z egzystencją i że egzystencji zależy na tobie. Kiedy jesteś oczyszczony, możesz dostrzec olbrzymią miłość spływającą na ciebie ze wszystkich wymiarów.”
(Osho — „God Is Dead”)

Dom, w najbardziej podstawowym znaczeniu, oznacza miejsce gdzie czuję się u siebie, miejsce najbardziej „moje.” Dom jest punktem zerowym na wykresie tego gdzie jesteśmy w świecie, naszym standardem do którego porównujemy wszystko inne, więc w dużym stopniu nas definiuje i ma na nas wpływ. Większość tego wpływu jest całkowicie nieświadoma: skoro mój dom jest taki, to oczywiste że w jakimś stopniu też taki jestem.

Gdy piszę tu o domu, mam głównie na myśli stan ducha i nastrój w jaki nas wprowadza. Samo miejsce nie odgrywa już tak dużego znaczenia: można czuć się szczęśliwym w biednej dzielnicy, można być zestresowanym w domku nad jeziorem. Stan ducha może się natomiast mocno wiązać z danym miejscem.

Nasz dom nie musi być dla nas korzystny i to jest powodem tego posta. Niekorzystny dom może nas podjadać bez naszej wiedzy, będąc częścią nas samych.

Jest wiele rodzajów domów. Najbardziej oczywisty to ten, który wydaje sie dla nas naturalny i przyjemny, do którego chętnie wracamy odpocząć. Może to być spokój doświadczany w lesie, emocje na torze wyścigowym, błogość w medytacji, kanapa przed telewizorem po pracy. Nie każdy dom może w rzeczywistości regenerować, tak jak niektóre domy mogą być tylko reakcją na pewne powtarzające się wydarzenia w naszym życiu. Tym niemniej to miejsce które uważamy najbardziej za swoje, to miejsce którym lubimy przesiąknąć.

A oto kilka innych:

1. Stan w którym spędzasz większość czasu. Ten nie łączy się z jednym miejscem, ponieważ łatwo go przenieść. Z pracy do domu, z domu do parku, nasz podstawowy stan bywa z nami wszędzie. To najważniejszy rodzaj domu. Niepewność jutra? Przygnębienie? Kreatywność? Swoboda? Leniuchowanie?
2. Miejsce na które jesteśmy skazani. Być może wydaje się nam że musimy gdzieś wracać, mimo że bardzo tego nie chcemy? To też może być dom. Tu na pewno warto się uwolnić od odczuć, a może i od całego miejsca?
3. Miejsce z którego pochodzimy. Może się okazać że nawet po iluś latach mieszkania gdzie indziej, jakaś część nas nadal czuje się związana z domem rodzinnym i jego atmosferą. Warto się uwolnić jeśli czujemy że nam to szkodzi.
4. Miejsce wytęsknione. Tęsknota oznacza że tego nie mamy. Za jakim więc miejscem tęsknimy? Co osiągniemy tam, czego nie możemy tutaj? Nigdy nie musieliśmy tam nawet być. Na pewno warto uwolnić się od tęsknoty za tym miejscem—tęskniąc oddalamy je od siebie, a co ważniejsze—tęskniąc nie pozwalamy sobie doświadczać szczęścia tutaj.
   Nie zawsze też podłoże tęsknoty jest czystsze. Kiedyś niesamowicie wręcz tęskniłem do Anglii, wydawało mi się że nigdy nie będę szczęśliwy nigdzie indziej, wszystkie pozostałe miejsca wydawały się takie szare—ale tam, na Wyspie, ach..! W końcu zrozumiałem że powrót do Polski wiązał się z depresją (bo oznaczał też powrót „na stare śmieci”) a ja tak naprawdę tęskniłem do stanu przed nią. Jakże bym się zawiódł, gdybym wtedy postanowił wrócić do Anglii!
5. Miejsce wymarzone. Od wytęsknionego różni się tym, że wymarzone nie czyni nas nieszczęśliwymi tutaj—po prostu czujemy, że tam byłoby nam lepiej.

Gdziekolwiek jest nasz dom, nie warto się do niego przywiązywać—i tak kiedyś go opuścimy. Dlatego warto dostrzec że dom jest stanem ducha, że tak naprawdę—prawdziwy dom jest w nas samych.

„Miłość cierpliwa jest,
łaskawa jest.
Miłość nie robi tego,
ani tego, ani owego,
za to jest taka, taka a nawet siaka;
jest odtąd dotąd,
takiego koloru,
a waży dokładnie tyle(…)„
(Jakiś martwy facet — „Hymn o tym co mam w głowie”)

Jak łatwo ludzie szafują dużymi słowami: miłość, radość, wolność, szczęście. „Pomedytowałem, wiem co to miłość.” „Ta książka pomogła mi zrozumieć czym jest prawdziwa radość.” „Przeafirmowałem sobie szczęście.”

Wszystko jest takie proste: biorę to co czułem od zawsze, powiększam, powiększam, powiększam (trochę to trwa, jako że muszę moją radość rozciągnąć do nieskończonych rozmiarów) i bach, jest. Radość bezwarunkowa, cecha urzeczywistnienia, przejawiona dzięki temu że w tramwaju przegapił mnie kanar a w sklepie mieli akurat wykreowane przeze mnie spodnie — i to w promocji!

Oczywiście poprzedni przykład jest przyziemny. Weźmy więc bardziej duchowy: biorę miłość do rodziców i pieska, powiększam (znów do nieskończoności — oj, to może zająć nawet kilka miesięcy), zmieniam (o, teraz już nie szuka poklasku i nie unosi się pychą, wszystko zgodnie z rysunkiem 5a) i bach, miłość wręcz godna świętego. A tak wzniosła że ba, orzeł żaden nie doleci!

Sporo mądrych ludzi mówiło że należy uwolnić się z iluzji dualizmu, że dualizm to domena naszej ziemskiej rzeczywistości, natomiast w sferze Ducha nic takiego nie istnieje. Sporo nieco mniej mądrych ludzi doszło do wniosku że można tego dokonać siłą woli, biorąc jeden z biegunów dualizmu i pompując go do oporu.

W ten sposób można stworzyć sobie jedynie zabawki (no dobrze — również narzędzia), ale nie można osiągnąć tego co prawdziwe. Prawdziwych cech urzeczywistnienia nie da się wypracować ani wymyślić, bo ten proces zawsze następuje w opozycji do czegoś. Owszem, lepiej żyć ze sztuczną miłością niż z, dajmy na to, niechęcią do świata, ale należy pamiętać że to tylko tymczasowe narzędzie, które potem przyjdzie wywalić.

Jak się wykracza poza dualizm?
Bierze się poduszkę, podkłada się ją pod swoje cztery litery, siada się na niej i się medytuje. Się patrzy na siebie, na to całe przereklamowane „ja”, aż w pewnym momencie, za którymś razem, zniknie „ja” i pojawi się „aha”.
Aha, to wszystko „złe” naprawdę jest tylko moją interpretacją!
Aha, rzeczywiście cała moja dotychczasowa miłość była tworzona w opozycji do bólu!
Aha, to miłość poza dualizmem jest równie oczywista jak w naszym świecie grawitacja — i wymaga tyle samo pracy aby ją przejawić!
Aha, czyli gdy tylko wydostanę się poza to ciasne wyobrażenie pod tytułem „ja”, te wszystkie cechy urzeczywistnienia pojawią się same z siebie!

Bo tak naprawdę ta cała praca nad wypracowaniem w sobie cech urzeczywistnienia nie jest nawet stawianiem fundamentów na których staną te prawdziwe — przypomina raczej budowanie teleskopu przez który się je dostrzeże.

A trzeba być naprawdę konkretnie zaślepionym, żeby teleskop pomylić z gwiazdami.

Ta druga istnieje w specyficznej odmianie, którą określam mianem radości kontrastowej.

Radość tę odczuwamy kiedy pojawia się coś, na co — w naszym mniemaniu — nie zasługujemy. Piątka (lub szóstka) w totka, niespodziewany awans wiążący się z dwukrotną podwyżką, książę z bajki który odwzajemnia nasze uczucie, to tylko kilka przykładów. Tu radość wzmacnia kontrast z tym do czego przywykliśmy, stan „o-rany-nie-mogę-w-to-uwierzyć!”, wznosząc nas na pozornie niezwykłe szczyty.

No właśnie — pozornie. Radość kontrastowa jest sztucznie podsycana naszymi wyobrażeniami o tym, na co zasługujemy. Nie płynie z naszego wnętrza, nie jest spontaniczna. To radość z dodanymi sztucznymi barwnikami, które potencjalnie mogą być bardzo szkodliwe.

Problemy z radością kontrastową:

1. Umacnia poczucie niezasługiwania. Nie mogę się przecież przyzwyczaić, prawda? Gdyby to się stało, znikęłyby emocje czyniące tę radość tak wyjątkową.
2. Tworzy sztuczne granice. Skoro cały czas muszę żyć w przekonaniu że nie zasługuję na to co mam, to znaczy że wszystko lepsze jest całkowicie poza moim zasięgiem. Z czasem przestaję sobie to lepsze wyobrażać lub nawet je postrzegać, aby przypadkiem nie zrzucić z cokołu mojego aktualnego powodu radości.
3. Uzależnia od emocji, znieczula na uczucia. Dzięki tej radości odczuwam tak mocnego kopa, że przestaję zwracać uwagę na delikatniejsze odczucia. Siła moich odczuć zaczyna przeważać nad ich jakością.
4. Uzależnia od przyczyny radości. Poczucie niezasługiwania wywołuje lęk przed stratą, z powodu którego trzymam się kurczowo mojego obiektu. Problem pojawi się kiedy zechcę pójść dalej, a moja podświadomość nadal będzie przywiązana do tego. Prawdziwy problem pojawi się zaś kiedy przeważy lęk, który…
5. Powoduje odpychanie obiektu. To najważniejsza sprawa. Podświadomość która uważa że nie zasługuję na coś, będzie mnie od niego oddalać, w końcu może i nawet skutecznie. A wtedy, przy tych wszystkich ograniczeniach i uzależnieniach, dopiero zaboli! Bo przecież gdzie ja znajdę choćby w połowie tak wspaniały …… ?

Uzależnienie od radości kontrastowej bardzo przypomina uzależnienie od zakochania i zauroczenia. Nic dziwnego, bo również opiera się na dążeniu do łatwych do osiągnięcia i intensywnych wrażeń. Szkoda tylko że to dążenie odbywa się kosztem nas i jakości naszego życia.

Jak skutecznie wykorzystać radość kontrastową?
Kiedy spadnie ci gwiazdka z nieba, ciesz się nią! Ale rób to przytomnie i świadomie, obserwując swoje granice. Pozwól aby się poszerzyły, rozgrzej je energią entuzjazmu — i naciągnij ile się da! Dostałeś az taką podwyżkę? Świetnie, to może następnym razem będzie i dwukrotnie większa! Dostrzeż co nowego możesz teraz robić, jakie będzie twoje życie od teraz, jak wygląda przyszłość, i co najważniejsze — dostrzeż siebie w niej. Nowego, mądrzejszego, bardziej otwartego siebie, który zamiast szaleć jak pijany zając w kapuście, dostał swoją niesamowitą szansę i dobrze ją wykorzystał.